Trẻ mắc hội chứng ruột kích thích có đau bụng không?

Trẻ thường xuyên đau bụng tái diễn khiến ba mẹ nghi ngờ liệu con có đang mắc hội chứng ruột kích thích (IBS). Tìm hiểu ngay triệu chứng đau bụng đặc trưng ở trẻ mắc IBS để tránh nhầm lẫn với bệnh lý tiêu hóa khác và cách kiểm soát cơn đau bụng hiệu quả cho trẻ.

Trẻ mắc hội chứng ruột kích thích có đau bụng không?

Đau bụng là triệu chứng thường gặp nhất của hội chứng ruột kích thích (IBS). 

Cơn đau quặn ở bụng thường xuất hiện ngay sau khi trẻ ăn xong (do phản xạ dạ dày - ruột bị kích thích quá mức) hoặc khi trẻ gặp căng thẳng, lo âu (như trước kỳ thi, khi phải đứng trước đám đông,...).

Theo tiêu chuẩn Rome IV (tiêu chuẩn quốc tế dùng để chẩn đoán các rối loạn chức năng đường tiêu hóa), đau bụng tái phát là tiêu chí bắt buộc trong chẩn đoán hội chứng ruột kích thích.

Cụ thể, trẻ cần có triệu chứng đau bụng trung bình từ 1 lần/ tuần trong vòng 3 tháng gần đây, kèm theo ít nhất 2 trong các dấu hiệu sau:

• Mối liên hệ với đại tiện: Cơn đau quặn ở bụng thường đi kèm theo cảm giác mót đại tiện ngay lập tức. Sau khi đi vệ sinh xong, trẻ thường cảm thấy bớt đau hoặc hết đau hoàn toàn.
• Thay đổi tần suất đi ngoài: Trẻ đi ngoài thường xuyên hơn so với bình thường.
• Thay đổi tính chất phân: Trẻ có thể đi phân nát, phân lỏng (tiêu chảy), phân khô cứng (táo bón),... đôi khi kết hợp nhiều tính chất phân trong một lần đi ngoài.

Ngoài ra, trẻ mắc hội chứng ruột kích thích còn có thể gặp phải các triệu chứng khác như đi ngoài phân lẫn nhầy, cảm giác đi không hết phân, đầy hơi, chướng bụng, xì hơi nhiều, đau lưng, buồn nôn,...

Đau bụng do hội chứng ruột kích thích có nguy hiểm không?

Tình trạng đau bụng ở trẻ mắc hội chứng ruột kích thích diễn ra khá thường xuyên nhưng không gây nguy hiểm và không làm tăng nguy cơ ung thư đại - trực tràng như nhiều ba mẹ vẫn lo lắng.

Tuy nhiên, "không nguy hiểm" không có nghĩa là "không đáng quan tâm". Các cơn đau bụng kèm rối loạn đại tiện có thể gây ra nhiều ảnh hưởng đến sinh hoạt và sự phát triển của trẻ nếu không được kiểm soát tốt.

• Ảnh hưởng học tập: Trẻ hay phải xin ra ngoài đi vệ sinh, không thể tập trung nghe giảng hoàn toàn, từ đó ảnh hưởng đến kết quả học tập.
• Ảnh hưởng tâm lý: Trẻ có thể trở nên tự ti, ngại tham gia các hoạt động tập thể. Nhiều trẻ sợ ăn uống ở nơi công cộng, né tránh các kỳ thi hay sự kiện đông người vì lo lắng thực phẩm lạ hoặc sự căng thẳng sẽ gây đau bụng, đi ngoài.
• Gây thiếu vi chất: Dù không gây suy dinh dưỡng trực tiếp, nhưng việc kiêng khem quá mức do sợ đau bụng có thể khiến trẻ ăn uống kém đa dạng, dẫn tới thiếu hụt vi chất, ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe và sự phát triển của con.
• Tổn thương hậu môn: Trẻ đi ngoài quá nhiều, đặc biệt ở trẻ mắc hội chứng ruột kích thích thể táo bón có thể bị nứt kẽ hậu môn, gây đau rát, khó chịu, kéo dài có thể làm tăng nguy cơ bị trĩ nếu không điều trị tốt.

Trẻ đau bụng do hội chứng ruột kích thích phải làm sao?

Dưới đây là một số cách đơn giản nhưng lại rất hiệu quả trong việc kiểm soát triệu chứng đau bụng do hội chứng ruột kích thích.

Giảm đau bụng tức thời

Khi trẻ đang lên cơn đau quặn bụng, ba mẹ hãy bình tĩnh thực hiện các bước sau:

• Khuyến khích trẻ đi vệ sinh: Nếu trẻ cảm thấy mót, hãy để trẻ đi ngoài ngay. Đây là cách giảm áp lực trong lòng ruột hiệu quả nhất.
• Chườm ấm bụng: Dùng túi chườm ấm hoặc khăn ấm đặt lên vùng bụng của trẻ. Nhiệt độ sẽ giúp thư giãn cơ trơn đường ruột, giảm co thắt và dịu cơn đau nhanh chóng.
• Massage bụng: Xoa bụng nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ giúp thư giãn cơ bụng. Mẹ có thể dùng một chút dầu gió hoặc cao nóng xoa đều vào lòng bàn tay khi massage bụng cho trẻ để tăng hiệu quả giảm đau.

Liệu pháp giảm căng thẳng

Ở trẻ mắc hội chứng ruột kích thích, các cơn đau bụng có thể xuất hiện hoặc nặng hơn khi trẻ rơi vào trạng thái lo lắng, căng thẳng. Điều này liên quan chặt chẽ đến trục não – ruột, nơi tâm lý và hoạt động tiêu hóa có sự tương tác hai chiều. Vì vậy, duy trì trạng thái tinh thần thoải mái đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát triệu chứng đau bụng ở trẻ.

Ba mẹ hãy dạy trẻ hít thở sâu và chậm rãi khi có dấu hiệu đau bụng hoặc ngay khi bắt đầu cảm thấy lo lắng.

Với những trẻ lớn hơn, hướng dẫn trẻ nhắm mắt thư giãn hoặc thực hành các bài tập thiền đơn giản cũng giúp con bình tĩnh hơn, từ đó giảm phản ứng quá mức của đường ruột.

Đồng thời, ba mẹ không nên tạo áp lực quá lớn hay thường xuyên quát tháo, trách mắng trẻ. Việc giữ thái độ bình tĩnh, kiên nhẫn lắng nghe, đồng cảm với con là rất cần thiết.

Hạn chế thực phẩm gây đau bụng

Một số thực phẩm thường gây kích thích nhu động ruột ở trẻ mắc hội chứng ruột kích thích bao gồm:

• Thực phẩm chiên rán, nhiều dầu mỡ: Chất béo làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày và tăng co thắt đại tràng.
• Caffeine: Có nhiều trong socola, trà, nước tăng lực. Caffeine kích thích nhu động ruột, khiến cơn đau và tiêu chảy trầm trọng hơn.
• Chất tạo ngọt nhân tạo: Các chất này khó hấp thu, dễ gây đầy hơi, chướng bụng cho trẻ. Chúng thường có trong kẹo cao su, nước ngọt, bánh kẹo,... 
• Sữa và các chế phẩm từ sữa (bánh, kẹo sữa, ngũ cốc,... có chứa thành phần bột sữa): Nếu trẻ bị bất dung nạp lactose hay dị ứng đạm bò.
• Thực phẩm sinh hơi: Các loại đậu, bắp cải, hành tây...

Tuy nhiên, không phải tất cả trẻ mắc hội chứng ruột kích thích đều bị đau bụng khi ăn các thực phẩm này.

Thay vì kiêng khem mù quáng, ghi chép lại những gì con ăn và các triệu chứng xuất hiện sau đó. Sau 1-2 tuần theo dõi, ba mẹ sẽ có thể nhận diện được chính xác đâu là "thủ phạm" thường xuyên gây đau bụng cho con mình để loại bỏ chúng khỏi chế độ ăn của trẻ.

Bổ sung men vi sinh

Trẻ mắc hội chứng ruột kích thích thường đi kèm tình trạng rối loạn hệ vi sinh đường ruột (vi khuẩn có hại phát triển quá mức, trong khi số lượng lợi khuẩn lại suy giảm). Sự mất cân bằng này khiến tiêu hóa của trẻ càng thêm nhạy cảm, dễ bị đau bụng đi ngoài hay gặp các vấn đề về tiêu hóa khác.

Các nghiên cứu cho thấy việc bổ sung men vi sinh có thể góp phần cải thiện đáng kể các triệu chứng thường gặp ở người mắc hội chứng ruột kích thích như đầy hơi, chướng bụng và đau bụng.

Các lợi khuẩn có trong men vi sinh sau khi được bổ sung vào cơ thể sẽ cư trú và tiếp tục phát triển tại đường ruột, ức chế vi khuẩn có hại, từng bước tái lập cân bằng hệ vi sinh. Nhờ đó, hàng rào niêm mạc ruột được củng cố, quá trình tiêu hóa diễn ra ổn định hơn và nhu động ruột cũng được điều hòa hiệu quả.

Ba mẹ có thể tham khảo sản phẩm BioAmicus Complete 10 chủng lợi khuẩn tiêu hóa cho bé. Sản phẩm đã có mặt tại 15 quốc gia trên thế giới và được hàng triệu mẹ bỉm tin dùng để hỗ trợ cải thiện các vấn đề tiêu hóa cho con yêu:

BioAmicus Complete - Bổ sung 10 chủng lợi khuẩn cho trẻ

480.000đ

Mua ngay

*Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Đau bụng do hội chứng ruột kích thích có thể dễ bị nhầm lẫn với biểu hiện của nhiều bệnh lý tiêu hóa nguy hiểm khác. Ba mẹ cần chú ý phân biệt và đưa trẻ đi khám ngay nếu trẻ đau bụng kèm các biểu hiện bất thường sau:

• Đi ngoài phân lẫn máu: Đây không bao giờ là triệu chứng của IBS đơn thuần mà có thể cảnh báo bệnh lý viêm ruột, polyp, nứt kẽ hậu môn, trĩ,...
• Chậm tăng cân, sụt cân: IBS thường không ảnh hưởng đến cân nặng. Nếu trẻ sụt cân, cần tầm soát các bệnh lý kém hấp thu.
• Đau bụng dữ dội vào ban đêm: Đau bụng do IBS thường chỉ xảy ra khi thức, hiếm khi làm trẻ tỉnh giấc vào ban đêm.
• Bất thường tại bụng: Bụng chướng căng cứng, sờ thấy khối u cục, hoặc đau khu trú tại một điểm cố định (ví dụ bụng dưới bên phải).
• Các biểu hiện bất thường khác: Trẻ sốt, mệt mỏi, li bì, nôn mửa, da xanh xao, nhợt nhạt, khó thở, tim đập nhanh,...
• Không đáp ứng điều trị: Trẻ đau bụng đi ngoài dù đã ăn đồ ăn rất lành mạnh, kiêng khem kỹ nhưng triệu chứng không thuyên giảm.

Hy vọng bài viết trên đây đã mang đến những thông tin hữu ích, giúp ba mẹ giải đáp được thắc mắc “Trẻ mắc hội chứng ruột kích thích có đau bụng không?”. Nếu còn thắc mắc, ba mẹ có thể liên hệ hotline 1900 636 985 hoặc truy cập website BioAmicus để được hỗ trợ thêm.